Pomagasz osobie uzależnionej, więc potrzebujesz wiedzy, cierpliwości i wsparcia emocjonalnego, ale równie ważne jest, byś nie zapominał o sobie na każdym etapie tej trudnej sytuacji.
Najważniejsze informacje:
- Typowe objawy uzależnienia obejmują zmiany w zachowaniu, izolowanie się oraz pogorszenie stanu zdrowia.
- Na początku warto rozmawiać o terapii i kontaktować się z placówkami specjalistycznymi.
- Jeśli wspierasz osobę z problemem, pamiętaj, aby dbać także o własne emocje i jasno wyznaczać granice.
Jak rozpoznać uzależnienie u bliskiego?
Pojawiające się unikanie kontaktów, kłamstwa, izolacja czy zaniedbywanie codziennych obowiązków mogą wskazywać na problem uzależnienia. Coraz częstsze konflikty oraz drażliwość lub wybuchy złości bez jasnego powodu często towarzyszą nałogom. Charakterystyczne jest także silne pragnienie powtarzania danej czynności lub sięgania po substancję.
Możesz zauważyć także objawy fizyczne, na przykład drżenie rąk, zmiany na skórze czy zaczerwienione oczy. Osoba uzależniona zwykle radykalnie przybiera lub traci na wadze i zmaga się z problemami ze snem. Z czasem traci kontrolę nad nałogiem, a po krótkiej przerwie pojawia się u niej zespół abstynencyjny.
W codziennym życiu sygnałami są takie sytuacje jak:
- rezygnowanie ze wspólnych spotkań rodzinnych czy towarzyskich
- ciągłe tłumaczenia i usprawiedliwianie się pracą lub innymi obowiązkami
- trudności z koncentracją i pogarszająca się pamięć
Pierwsze kroki w udzielaniu pomocy
Kiedy dostrzegasz objawy, w pierwszej kolejności staraj się zachęcić bliską osobę do skorzystania z pomocy i dążenia do abstynencji. Wizyta w poradni leczenia uzależnień pozwoli określić problem i zaplanować indywidualne działania. Warto także skorzystać z wsparcia psychoedukacyjnego, które pomaga Tobie i osobie uzależnionej zrozumieć mechanizmy nałogu.
Coraz więcej ośrodków stosuje kompleksowe metody pomocy; oprócz terapii psychologicznej i medycznej, korzystaj z grup wsparcia oraz terapii internetowej. Takie rozwiązania ułatwiają dostęp do pomocy i mogą lepiej odpowiadać indywidualnym potrzebom osoby uzależnionej.
Jak rozmawiać z osobą uzależnioną?
Podczas rozmowy kieruj się empatią i szacunkiem, aby nie budować barier. Unikaj ocen, krytyki i moralizowania – słuchaj uważnie i wspieraj otwartość zamiast wywierania presji. Daj bliskiej osobie sygnał, że może liczyć na Twoją pomoc, jeśli tylko będzie gotowa ją przyjąć.
Nie zawsze pierwsza rozmowa prowadzi do decyzji o terapii, proces zmiany wymaga czasu. Jeśli pojawi się upór lub brak chęci współpracy, pomyśl o skorzystaniu z pomocy specjalisty lub wspólnej interwencji z innymi bliskimi. Skuteczne wsparcie w dużej mierze zależy od szczerości, wyczucia i braku presji.
Gdzie szukać wsparcia i profesjonalnej pomocy?
Najwięcej praktycznej pomocy uzyskasz w specjalistycznych ośrodkach leczenia uzależnień – działają tam lekarze, psychiatrzy i psychoterapeuci. W Polsce znajdziesz między innymi takie placówki jak Ośrodek Leczenia Uzależnień TWOJE ŻYCIE, Ośrodek Psychoterapii Manawa czy Ośrodek Terapii Uzależnień OD-NOWA. Możesz także skorzystać z infolinii lub szukać placówek NFZ w swojej okolicy.
Młodsi pacjenci coraz częściej uczestniczą w programach pilotażowych leczenia e-uzależnień prowadzonych przez Ministerstwo Zdrowia. Dla bliskich dużą pomocą są poradnie oraz grupy wsparcia działające stacjonarnie i online, co ułatwia kontakt i uzyskanie informacji w trudnych chwilach.
W sytuacji potrzeby możesz zwrócić się do takich miejsc:
- poradnie zdrowia psychicznego
- punkty konsultacyjne ds. uzależnień
- społeczności online oraz aplikacje dla osób w trakcie terapii
Jak wspierać leczenie?
Leczenie uzależnienia zazwyczaj obejmuje indywidualne i grupowe sesje terapeutyczne. Dużo osób odnosi korzyści ze stosowania terapii poznawczo-behawioralnej, gdzie krok po kroku uczy się rozpoznawać, a potem zmieniać mechanizmy rządzące nałogiem. Korzystając z aplikacji mobilnych oraz internetowych grup wsparcia, łatwiej śledzić postępy i zachować kontakt z terapeutą poza spotkaniami w gabinecie.
W trakcie leczenia staraj się budować atmosferę wolną od oceniania i daj przestrzeń do swobodnej rozmowy o emocjach. Wspieraj regularne uczestnictwo w zajęciach i zauważaj każdy wysiłek wkładany w ten proces. Spotkania terapeutyczne dla rodzin pozwolą Ci dobrać właściwe metody wsparcia na różnych etapach terapii.
Jak dbać o siebie, pomagając innym?
Podczas wspierania bliskiej osoby pamiętaj o własnych emocjach i zdrowiu psychicznym. Jasne ustalanie granic i dbanie o siebie pomaga uniknąć współuzależnienia, nadmiernego zmęczenia oraz poczucia utraty kontroli. Dzięki zdobytej wiedzy o uzależnieniach, łatwiej reagować spokojnie i zminimalizować poczucie winy w trudniejszych momentach.
Czasem warto zapisać się na terapię dla rodzin lub uczestniczyć w grupach wsparcia. Spotkania z innymi osobami w podobnej sytuacji pomagają zyskać praktyczne porady i spojrzeć z dystansem na własne przeżycia. Regularne chwile odpoczynku, drobne przyjemności i znalezienie czasu na relaks to coś, co pozwoli Ci utrzymać energię w dłuższej perspektywie. Nie przejmuj całego ciężaru walki z nałogiem – zaufaj, że odpowiedzialność rozkłada się na więcej osób.
O własny dobrostan możesz zadbać, korzystając z takich możliwości jak:
- konsultacje psychologiczne dedykowane rodzinom
- warsztaty lub grupy wsparcia dla bliskich osób uzależnionych
- uczestnictwo w kursach psychoedukacyjnych poświęconych tematyce uzależnienia