Gdy ktoś doświadcza ataku paniki, najważniejsze będzie zachowanie spokoju, okazanie wsparcia i trzymanie się sprawdzonych metod. Warto znać typowe objawy, umieć zastosować techniki oddechowe i wiedzieć, jak postępować w takiej sytuacji. Ta wiedza sprawia, że czujesz się pewniej i lepiej rozpoznasz, kiedy chodzi tylko o atak paniki, a kiedy potrzebujesz wezwać pomoc medyczną, jak w przypadku zawału.
Najważniejsze informacje:
- Podczas ataku paniki często pojawiają się nagły, silny lęk oraz objawy somatyczne – szybkie, płytkie oddychanie, drżenie, ból w klatce piersiowej.
- Najlepiej zachować spokój, posadzić osobę w bezpiecznym miejscu, zastosować techniki oddechowe i traktować jej uczucia poważnie.
- Wezwij pomoc medyczną, jeśli to pierwszy atak, objawy są bardzo nasilone lub masz trudności z odróżnieniem ataku paniki od zawału.
Jak rozpoznać atak paniki u drugiej osoby?
Atak paniki zaczyna się nagle – zauważysz intensywny lęk, mocno bijące serce, płytki oddech, drżenie mięśni oraz uczucie braku powietrza. Osoba w kryzysie może zgłaszać ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, nudności albo mieć wrażenie, że wszystko staje się nierealne czy że jest „obok siebie”. Często mówi też o lęku przed śmiercią, zawałem, wydaje się zdezorientowana albo nie może się skupić. Jeśli zastanawiasz się, jak odróżnić atak paniki od zawału, zwróć uwagę na te dolegliwości i sytuację, w której występują. Atak paniki często pojawia się podczas silnego stresu, rzadko prowadzi do utraty przytomności. Jednak objawy zawału bywają bardzo podobne – dlatego zawsze zachowaj czujność i w razie wątpliwości poproś o pomoc lekarza.
Co zrobić, gdy ktoś ma atak paniki?
Jeśli ktoś w Twoim otoczeniu właśnie przechodzi atak paniki, przede wszystkim spokojnie z nim zostań i okaż obecność. Możesz powiedzieć: „Jestem tutaj, wszystko będzie dobrze”. Pomóż znaleźć spokojne miejsce, gdzie można usiąść lub się położyć, zadbaj o ciszę wokół. Nie umniejszaj tego, co przeżywa, nie oceniaj objawów i nie ponaglaj. Pomocne bywa skierowanie uwagi na jakieś zadanie: poproś, by wymieniła pięć przedmiotów w pokoju, opisała, co widzi, albo policzyła do dziesięciu. Proste, konkretne instrukcje i cierpliwość okazują się najskuteczniejsze – objawy zwykle mijają po kilku lub kilkunastu minutach, dlatego warto po prostu trwać przy tej osobie i spokojnie obserwować sytuację.
Czego unikać, pomagając osobie w ataku paniki?
Nie bagatelizuj uczuć osoby w trakcie ataku paniki. Słowa typu „przesadzasz” czy „nic Ci nie jest” tylko wzmacniają lęk. Nigdy nie poganiaj, nie podnoś głosu i nie oceniaj zachowania. Żarty, krytyka czy próby racjonalizacji – na przykład przez zapewnianie, że „to przecież nie śmiertelne” – często potęgują bezradność. Wystarczy łagodny ton i obecność, jeśli osoba tego potrzebuje – czasami bliskość, a czasami spokojny dystans pomagają najskuteczniej.
Skuteczne techniki oddechowe i sposoby na uspokojenie
Proste techniki oddechowe pomagają odzyskać kontrolę nad ciałem w trakcie ataku paniki. Zachęć osobę do oddychania według schematu: 4 sekundy wdechu przez nos, zatrzymanie na 7 sekund, 8 sekund spokojnego wydechu – czyli technika 4-7-8. Dobrze sprawdza się też równomierne oddychanie „na cztery”: wdech, zatrzymanie, wydech – po cztery sekundy każdy etap. Te proste ćwiczenia sprawiają, że oddech się pogłębia, a napięcie powoli mija. Skuteczne bywa także napinanie i rozluźnianie mięśni – na przykład marszczenie czoła, ściskanie dłoni, a potem powolne rozluźnianie. Jeśli objawy są intensywne, dobrym wyjściem okaże się delikatny ruch – na przykład powolne rozciąganie lub skupienie uwagi na dotyku czy fakturze ubrania. Warto przypomnieć, że krótkie ćwiczenia uważności czy skupienie na własnym oddechu dobrze wyciszają gonitwę myśli.
Kiedy wezwać pomoc medyczną?
Jeśli ktoś przeżywa pierwszy w życiu atak paniki, zawsze skonsultuj to z lekarzem, żeby wykluczyć zawał serca lub inne poważne choroby. Wezwij pomoc natychmiast, gdy pojawią się bardzo nasilone objawy – silne drżenie, omdlenie, wymioty, trudności z oddychaniem. Jeśli nie potrafisz odróżnić ataku paniki od zawału lub ból w klatce piersiowej promieniuje do ręki lub szczęki, pojawiają się inne nietypowe symptomy albo osoba nigdy wcześniej nie miała takich dolegliwości, nie wahaj się prosić o wsparcie służb medycznych.
Przy częstych lub powtarzających się atakach najlepiej skorzystać z pomocy psychologa lub psychiatry. Jeśli codzienne życie zaczyna być przez nie utrudnione albo techniki uspokajające nie przynoszą poprawy, warto jak najszybciej umówić wizytę u profesjonalisty.
Jak wspierać osobę po ataku paniki?
Po ataku paniki zadbaj o spokojną atmosferę i poczucie bezpieczeństwa. Przez chwilę zwyczajnie porozmawiaj, nie analizuj szczegółowo tego zdarzenia i daj znać, że jesteś obok. Zapytaj, czego potrzebuje, przypomnij, że najtrudniejsze już za nią, nie poganiaj do szybkiego powrotu do codziennych obowiązków i pozwól spokojnie dochodzić do siebie.
Jeśli widzisz, że sytuacja się powtarza, pomóż znaleźć kontakt do specjalisty. Okaż wsparcie, powtarzaj, że korzystanie z pomocy psychologa czy psychiatry to troska o własne zdrowie. Regularna rozmowa i życzliwość znacznie ułatwiają powrót do emocjonalnej równowagi.